Lazuri Nena: Bir Lazca Grameri

2 dakikalık okuma

Lazuri (Laz dili), tarihinin büyük bölümünde şarkılarda, atasözlerinde ve günlük konuşmalarda yer alan, ancak nadiren yazıya dökülen sözlü bir dildi. Bu nedenle, dilin canlılığını koruma çabalarında en önemli görevlerden biri de dilbilgisini belgelemek olmuştur.

Çığır açan bir gramer

Dil üzerine bugüne kadar yapılmış en kapsamlı çalışma, Laz bilgini İsmail Avcı Bükellisi ile Japon dilbilimci Goichi Kojima tarafından yazılan ve 2008'de yayımlanan Lazuri Grameri / Lazca Gramer / Laz Grammar'dır. Dört yüz sayfayı aşkın olan ve Lazca, Türkçe ve İngilizce olarak sunulan bu eser, dilin ilk tam betimleyici grameridir.

Saha çalışmaları akademisyenlerin Lazcaya bakışını da değiştirdi: çözümlemeleri, tanınan Laz ağızlarının sayısını üçten beşe çıkardı; Pazar, Ardeşen, Arhavi ve Hopa gibi yörelerin konuşmaları arasındaki farkları haritalandırdı.

Yazılı bir dil inşa etmek

Dilbilgisi tek başına ortaya çıkmadı. Bucaklısi daha önce ilk Lazca-Türkçe sözlüğün ortak yazarıydı ve Wolfgang Feurstein tarafından 1984'te geliştirilen modern Latin alfabesine dayalı Laz alfabesi, dile istikrarlı bir yazım biçimi kazandırdı. Sözlük, alfabe ve dilbilgisi birlikte, Laz dilinin okullarda öğretilebilmesi ve edebiyatta kullanılabilmesi için temel oluşturmaktadır.

Bu eserler Lazcayı salt konuşulan bir dilden incelenebilen, standartlaştırılabilen ve aktarılabilen bir dile dönüştürdü; UNESCO’nun tehlike altında saydığı bir dil için hayati bir adım.